Po czym rozpoznać rodzaje miodu? …

Po czym rozpoznać rodzaj miodu?

To pytanie nurtuje nie tylko miłośników miodu czyli docelowych odbiorców zjadaczy jednak także interesuję początkujących pszczelarzy. Często spotykam się z pytaniem: Jak wy to robicie, że wiecie jaki to miód? Czy one to jakoś segregują w ulu? Czy ramki są specjalne dla odpowiedniego miodu? Zagadka 🙂
Rodzaje miodu różnią się od siebie nie tylko pod względem właściwości chemicznych, ale przede wszystkim organoleptycznych. Każdy miód ma swój specyficzny zapach i kolor, zarówno przed krystalizacją, jak i po. Przy odrobinie wprawy można więc bez problemu rozpoznać rodzaj miodu.
Oczywiście, rozpoznawanie rodzaju miodu ma sens tylko wtedy, gdy mamy pewność, że jest to miód całkowicie naturalny. A przy zakupie w supermarketach może być z tym różnie. Dlatego konsumenci miodu, którym zależy przede wszystkim na jakości i naturalności kupowanego produktu, powinni kupować miód w pasiekach, niewielkich sklepach z produktami pszczelarskimi lub w sklepach online dobrych i sprawdzonych pasiek. Dzięki temu można mieć pewność, że otrzymujemy miód, a nie produkt miodopodobny. Przy odróżnianiu miodu największe znaczenie wydają się mieć zapach i smak. Po samej barwie nie zawsze uda nam się rozpoznać konkretny miód, gdyż wiele rodzajów może mieć bardzo zbliżone kolory.

Rozpoznawanie miodu po barwie, smaku i zapachu:
Miód rzepakowy – w stanie płynnym jest bezbarwny, czasem ma lekko słomkowy kolor. Krystalizuje bardzo szybko, wtedy przybiera barwę białą lub kremową. Ma delikatnie wyczuwalny zapach kwiatów rzepaku.
Miód wielokwiatowy – może się nieco różnić w zależności od rodzaju pożytków, na jakich pszczoły zbierały nektar oraz terminu zbiorów. Miód wiosenny jest jaśniejszy, delikatny w smaku i ma lekko wyczuwalny, słodki aromat. Miód letni jest nieco ciemniejszy, ma ostry smak i jest bardziej aromatyczny.
Miód lipowy – ma mocno wyczuwalny zapach kwiatów lipy. Jest jasnożółty lub lekko bursztynowy, czasem można dostrzec lekki zielonkawy odcień. Jego smak jest mocny, zdecydowany, lekko pikantny, a czasem nawet gorzkawy.
Miód akacjowy – jest jasno słomkowy lub żółtawy. Zdarza się, że jest nawet całkiem przezroczysty. Gdy skrystalizuje robi się biały lub jasnożółty. Bardzo intensywnie pachnie, z wyczuwalną nutą kwiatów akacji. W smaku jest bardzo słodki, bez wyczuwalnych nut goryczy czy kwasowości.
Miód spadziowy – już na pierwszy rzut oka różni się od miodów wytwarzanych z nektarów. Jest ciemny, brunatny, brązowy, zgniłozielony lub całkiem czarny. Kolor w dużej mierze jest uzależniony od gatunku drzewa, z jakiego zbierana była spadź. W smaku jest ostry, mocny, często z wyczuwalnymi nutami żywicy.
Miód gryczany – jest ciemny, o barwie mocno herbacianej lub brunatnej. Intensywny jest również jego smak – dosyć ostry i pikantny. W zapachu można wyczuć bardzo silną nutę kwiatów gryki.
Miód faceliowy – w postaci płynnej jest jasnożółty, natomiast gdy skrystalizuje staje się jasnokremowy, czasem całkiem biały. Ma delikatny, lekki smak.
Miód wrzosowy – dość rzadko w naszym kraju spotykany. Ma ciekawą, brunatno-czerwoną barwę. Równie ciekawie wygląda po krystalizacji – staje się pomarańczowy lub bardzo brunatny, a jego konsystencja robi się galaretowata. Pachnie wrzosem, a w smaku jest delikatny, ale nie za bardzo słodki. Te cechy sprawiają, że praktycznie nie ma możliwości, by go pomylić z inną odmianą miodu.
Miód malinowy – gdy jest płynny, ma barwę jasnożółtą, a po krystalizacji staje się żółto-biały. Jest delikatny i słodki, z wyczuwalnymi w smaku owocami malin.

Rodzaje miodu ze względu na pochodzenie

Miody nektarowe są uzyskiwane z nektaru kwiatowego, a ich nazwa pochodzi od gatunku rośliny, której pyłku dany miód zawiera najwięcej. Do roślin miododajnych można zaliczyć m.in.: lipę, akację, rzepak, grykę. Miody nektarowe mają jaśniejszą barwę, łagodniejszy smak i szybciej krystalizują niż spadziowe. Pod względem barwy występują miody białe, jasnożółte, żółte, zielonożółte, pomarańczowe, a nawet brunatno-brązowe. Barwa jest uzależniona od konsystencji, ponieważ inną barwę mają miody płynne, a inną skrystalizowane. Krystalizacja miodu jest procesem naturalnym i zachodzi w każdym miodzie. Czas krystalizacji zależy głównie od pochodzenia miodu, zawartości wody i stosunku glukozy do fruktozy. Po skrystalizowaniu miód może być drobnoziarnisty lub gruboziarnisty.

Miody spadziowe z drzew owocowych mają barwę złocistożółtą, łagodny smak oraz zapach płatków kwiatowych. Miody spadziowe z drzew iglastych są bardziej gęste i lepkie, ciemniejsze, o barwie ciemnobrunatnej, brunatno-zielonkawej do prawie czarnej. Miody te są mało słodkie o lekkim korzennym zapachu i łagodnym, lekko żywicznym smaku [1,2].

Miody nektarowo-spadziowe są wytwarzane przez pszczoły z nektaru roślin i z wydalin owadów ssących soki żywych części roślin lub wydzielin żywych części roślin [3].

Miód i jego rodzaje według prawa unijnego

Produkcja miodu, podobnie jak szeroko pojęta produkcja żywności została po wejściu Polski do Unii Europejskiej obwarowana wieloma unijnymi dyrektywami i rozporządzeniami. Producent miodu musi więc teraz prowadzić produkcję tak, by spełniała ona wymogi nie tylko prawa krajowego, ale też prawa unijnego.

Po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej polscy pszczelarze, przede wszystkim ci, którzy produkują miód na sprzedaż, zostali niejako zmuszeni do dostosowania swojej produkcji do wymogów prawa unijnego. Warto jednak w tym miejscu zauważyć, że polskie ustawodawstwo w dziedzinie pszczelarstwa nawet przed akcesem do Unii Europejskiej było bardzo zbliżone i równie restrykcyjne. Co więcej, przed wstąpieniem do Unii Europejskiej polscy pszczelarze mieli więcej do zrobienia niż pszczelarze z krajów UE. Wymagania polskich norm były bowiem ostrzejsze niż wymagania unijne. Mniej natomiast było biurokracji i nadawania osobnego nazewnictwa dla miodów, które w gruncie rzeczy niewiele różniły się od siebie.

Według dyrektywy Rady Europejskiej z 2001 roku odnoszącej się do produkcji miodu (zaktualizowanej w pewnych kwestiach w 2014 roku) miód jest naturalnie słodką substancją produkowaną przez pszczoły Apis mellifera z nektaru roślin lub wydzielin żywych części roślin lub wydzielin owadów wysysających żywe części roślin. Jak widać, został wzięty pod uwagę zarówno miód nektarowy, jak i miód spadziowy. W dalszej części treści dyrektywy możemy przeczytać, że wszystkie wcześniej wymienione substancje są zbierane przez pszczoły, przerabiane przez łączenie specyficznych substancji pszczół, składane, odwodnione, gromadzone oraz pozostawione w plastrach miodu do dojrzewania. Definicja jest na tyle szczegółowa, że praktycznie nie zostawia miejsca na jakiekolwiek niedomówienia.

Główne rodzaje miodu według obowiązującej unijnej dyrektywy to:

– Zgodne z pochodzeniem – do tej grupy przynależy miód kwiatowy lub wielokwiatowy uzyskiwany z nektaru roślinnego oraz miód spadziowy uzyskiwany przede wszystkim z wydzielin owadów wysysających żywe części roślin lub z wydzielin żywych części roślin.

– Zgodne ze sposobem produkcji i/lub konfekcjonowania. Do tej grupy należy plaster miodu, czyli miód zgromadzony przez pszczoły w komórkach świeżo zbudowanego plastra bez złożonych jaj lub cienkiego arkusza podstawy plastra zrobionego wyłącznie z wosku pszczelego i sprzedawany w całych szczelnych plastrach lub częściach takich plastrów. W tej grupie znajduje się też miód w bryłkach lub krojone plastry w miodzie (miód zawiera jedną lub więcej części plastra miodu) oraz miód odsączany (uzyskany przez odsączenie odkrytych plastrów bez złożonych jaj). Również w ramach tej grupy pojawia się miód odciągnięty (otrzymywany przez odwirowanie odkrytych plastrów bez złożonych jaj) oraz miód wyciskany (uzyskany przez wyciskanie plastrów bez złożonych jaj, nawet z zastosowaniem umiarkowanego podgrzewania nie przekraczającego 45 stopni Celsjusza). Ostatni w tej grupie jest miód filtrowany, uzyskiwany przez usunięcie obcych substancji organicznych lub nieorganicznych w taki sposób, aby usunąć znaczną ilość pyłku.

– Miód piekarski – jest to rodzaj miodu, który jest odpowiedni do użytku przemysłowego lub jako składnik innych środków spożywczych, następnie przetworzonych. Ten rodzaj miodu może posiadać obcy zapach i smak, być przegrzany, zaczynać fermentować lub być sfermentowany.

Właściwości miodu

Każdy miód ma swoje specyficzne właściwości, które pozwalają na dość łatwe odróżnienie go od innych rodzajów miodu, niemniej jednak miód jako szeroko pojęty produkt prosto z ula ma szereg wspólnych cech, dzięki którym uważany jest nie tylko za smaczny, ale przede wszystkim zdrowy.

W miodzie znajduje się szereg składników, które mają pozytywny wpływ na funkcjonowanie ludzkiego organizmu. Nic więc dziwnego, że od stuleci jest on powszechnie stosowany w medycynie naturalnej. Przede wszystkim, regularnie spożywany miód przyczynia się do wzrostu odporności organizmu i ma duże właściwości regeneracyjne. Jest polecany osobom skłonnym do infekcji i zakażeń bakteryjnych, a także chorym w okresie rekonwalescencji. Odżywcze właściwości miodu szybko przywracają siłę i energię do życia. Co więcej, naturalny miód ma silne właściwości antybakteryjne i antybiotyczne – warto stosować go jako naturalny antybiotyk w wielu schorzeniach, zanim wybierzemy się do lekarza po leki z apteki.

Miód pozytywnie wpływa też na funkcjonowanie wielu układów. Świetnie sprawdza się w profilaktyce chorób serca, miażdżycy i nadciśnienia, działa też wspomagająco w chorobach układu pokarmowego, moczowego, a nawet nerwowego. Można go również z powodzeniem stosować w chorobach skóry, nie tylko tych o podłożu alergicznym.

Właściwości miodu są najpełniejsze, jeśli jest on właściwie przechowywany i nie przegrzewamy go. Wysokie temperatury mogą bowiem znacznie obniżać wartości odżywcze miodu, a w szczególności działanie zawartych w nim enzymów. Oczywiście, warto też stawiać na miód w pełni naturalny, kupowany bezpośrednio od pszczelarza lub w sklepie pszczelarskim, a nie w hipermarkecie. Tylko wtedy możemy mieć pewność, że skorzystamy z wszystkich leczniczych właściwości, oferowanych przez dobry jakościowo miód.

Czym jest miód?

Na to pytanie można znaleźć różne odpowiedzi, zależnie od tego, komu je zadamy.
Większość ludzi odpowie, że jest to pożywna słodycz; młodzi porównają go do słodkiego pocałunku. Doświadczeni pszczelarze powiedzą, że jest to zebrany przez pszczoły dojrzały i odparowany nektar. Dla chemika – to węglowodany (cukry) – głównie fruktoza i glukoza. Lekarz orzeknie, że to substancja składająca się z cukrów prostych o właściwościach leczniczych. Natomiast biolog określi go jako dar natury składający się – oprócz cukrów – z enzymów, aminokwasów, witamin i minerałów.

Niewiele osób zna przyczyny krystalizacji miodów. Otóż, nie jest to spowodowane domieszką cukru buraczanego, a wręcz przeciwnie, przyczyną jest wysoka zawartość glukozy. Skrystalizowany miód nie traci swej wartości. Można go doprowadzić do stanu płynnego podgrzewając w kąpieli wodnej o temperaturze nie przekraczającej 40 st. C.

Ostatnio można spotkać miód kremowany; jest to miód, w którym proces krystalizacji został przerwany w sposób mechaniczny (specjalnym mieszadłem).

Miód należy przechowywać w czystych, szczelnie zamkniętych słoikach, co zapobiega dostaniu się do niego drożdżaków, a w konsekwencji – zapobiega fermentacji.

W handlu na naszym terenie spotkamy następujące odmiany miodów: wielokwiatowy, rzepakowy, akacjowy, lipowy, spadziowy, aczkolwiek rzadko kiedy bywa miód jednorodny. Najczęściej zawiera domieszkę nektaru z roślin łąkowych, leśnych oraz – specjalnie w tym celu uprawianych – roślin miododajnych i ziół, co wydatnie podwyższa jego wartość.

Opracowano na podstawie:
Dyrektywa Rady 2001/110/WE odnosząca się do miodu

Bibliografia:

[1] Gogol D., Tuszyński T. Miody pitne – tradycje, surowce i technologie. Przemysł Fermentacyjny i Owocowo-Warzywny, 1996, 08, s. 25-27
[2] Juszczak L., Miód i jego składniki bioaktywne. Cukiernictwo, 2012, s. 8-9 i 60-62
[3] Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju i Rozwoju Wsi z dnia 3 października 2003 roku w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu. Dz.U. z 2003r., nr 181, poz. 1773

Opracowano na podstawie:
Werner Gekeler, Pszczoły. Poradnik hodowcy, Wydawnictwo RM, Warszawa 2014, s. 116-117

 

Related Post

Dodaj komentarz

Sklep oparty na zasadzie handlu produktami pszczelimi sprzedaż bezpośrednia. Więcej informacji udzielamy pod adres mail sajnog.marcin@dolnoslaskie-miody.pl Zamknij